Rijk Zwaan; een multinational die u niet kent

rijk zwaanRijk Zwaan is één van de grootste Nederlandse multinationals waarvan u waarschijnlijk nog nooit gehoord heeft. Met meer dan 100 vestigingen wereldwijd en ruim 30 dochterondernemingen behoort Rijk Zwaan tot de top vijf van de wereldwijd werkende zaadveredelingsbedrijven. Toch noemt Rijk Zwaan zichzelf een familiebedrijf, de reden daarvoor is even onthutsend als typerend. 86% van de aandelen is in handen van drie families. Met meer dan 1000 gepatenteerde rassen van 25 gewassen is het voor een argeloze klant van een supermarkt haast ondoenlijk om groenten van Rijk Zwaan te mijden. Sterker, Rijk Zwaan heeft samen met de “Europese Certificatie instelling voor de Agrarische Sector” de “Integrale Keten Zorg” (IKZ) ontwikkeld. IKZ moet de voedselketen van zaadproducent tot consument inzichtelijk maken maar dat doet het allerminst. Wat het wel doet is kleine boeren licentieplichtig maken aan Rijk Zwaan. Dat is bij wet in het Nederlandse en Europese kwekersrecht opgenomen.

De Code of Conduct (mirror) van de European Seed Association (ESA) die het kwekersrecht voor gepatenteerde zaden regelt is getekend door 22 bedrijven waarvan 13 (deels) Nederlandse bedrijven. Kwekersrecht is een misleidende term. Het woord impliceert dat het gaat over vrijheden die kwekers hebben met zaden die ze zelf ontkiemen en verbouwen terwijl het vooral gaat over beperkingen van wat je met eerlijk gekocht zaad mag doen. De hedendaagse “natuur” is licentieplichtig. Zomaar zelf planten kruisen of veredelen mag niet zonder te dokken voor het intellectuele eigendom van je voorgangers. Rijk Zwaan, dat sinds 1924 bestaat, is één van die voorgangers en het bezit tig patenten op tig soorten planten. Waar de Aarde een Pirate Bay voor planten is, is Rijk Zwaan een Tim Kuik. De drie families die de toko runnen eten haast overal ter wereld een hapje mee van vrijwel iedere maaltijd. De Nederlandse tak van Rijk Zwaan meldt een omzet van ruim 200 miljoen maar volgens ZoomInfo heeft Rijk Zwaan GMBH eerder een omzet tussen de 500 miljoen en 1 miljard.

Wie Rijk Zwaan vraagt of hun intellectuele eigendom bestaat uit genetisch gemodificeerde planten wordt getrakteerd op de volgende wezelwoorden (pdf, mirror). “Alle rassen in ons huidige assortiment zijn verkregen zonder gebruik te maken van technieken van genetische modificatie die leiden tot genetisch gemodificeerde organismen waarop Richtlijn 2001/18 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Gemeenschappen van 12 maart 2001 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu, van toepassing is.” Daarbij wordt nadrukkelijk vermeld dat die verklaring slechts een jaar houdbaar is. “Deze verklaring is van toepassing op onze rassen die in het verkeer zijn of worden gebracht in het jaar 2014. Desgewenst kunt u na het verstrijken van deze periode om een nieuwe verklaring verzoeken.”

lettuceEen ieder die wat dieper graaft vindt echter al snel deze presentatie: “An example of bioinformatics application on plant breeding projects in Rijk Zwaan” (pdf, mirror) waarin uiteen wordt gezet hoe Rijk Zwaan wel degelijk gebruikt maakt van cisgenese. Of cisgenese GMO behelst staat nog ter discussie. Transgenese is zeker weten GMO, daarbij worden eigenschappen uit andere planten of dieren overgebracht naar “nieuwe” gewassen. Cisgenese behelst in het geval van een slasoort van Rijk Zwaan het knippen en plakken van de ene soort sla-DNA in de andere soort. Transgenese is soortenvreemde eigenschappen introduceren. Er bestaat bijvoorbeeld een soort zalm die tegen koud water kan omdat de boel in een lab gekruist is met één of andere platvis.

De randen van wat cisgenese mag heten worden echter opgezocht door – jawel – Rijk Zwaan. Onwenselijke eigenschappen van planten-DNA worden zoveel mogelijk weggelaten en ook over de kruising van de ene plant met de andere wordt niet moeilijk gedaan. Het voornaamste product heet niet voor niks hybride zaden. Het doel is om uniforme producten te krijgen. Het is McFood. Net zoals Big Macs identiek zijn, moeten door Rijk Zwaan gelicenseerde groenten dat ook zijn. Rijk Zwaan ontleent zhaar bestaansrecht aan een identieke productbeleving. Dat gaat gepaard met gesubsidieerde snacktomaatjes en snackkomkommertjes, bonsai-varianten van bestaande natuur waarop een patent is verkregen. Overal ter wereld worden daarom “area managers” aangesteld. Om de kwaliteit te bewaken en om te voorkomen dat biologische boeren zonder licentie gebruik maken van bijen die nou eenmaal aan kruisbestuiving doen. Bijen lezen geen licenties, ze bevruchten shit. En daarbij is het onvermijdelijk dat intellectueel eigendom zich op ongeoorloofde wijze verspreidt. Waarna je dus te maken krijgt met de area manager. Omdat Big Agriculture besloten heeft dat de natuur z’n langste tijd heeft gehad.

Rijk Zwaan is voornemens mee te eten van iedere tafel, of u dat wel weet of niet. Rijk Zwaan bestaat uit een consortium van drie families die denken dat ze daar het recht toe hebben in ruim honderd landen (dat is de halve wereld) en Rijk Zwaan probeert zich op te stellen als een vriend van biologische boeren. Trap er niet in. Rijk Zwaan is voor groente wat Tim Kuik is voor muziek. Een parasiet. Rijk Zwaan is haast honderd jaar aan oud vermogen dat teert op uw maaltijd.

Rijk Zwaan heeft de directeur van de kwaliteitscontrole bij Monsanto uitgenodigd om te komen solliciteren. Die kwaliteitscontroleur is gehackt door OpGreenRights, deze blogpost had niet kunnen bestaan zonder hun tussenkomst. En dan hebben we het nog niet eens gehad over  de dierproeven (mirror) die Rijk Zwaan verricht. Al hun gemodificeerde groenten worden getest op genetisch gemodificeerde ratten die gefokt zijn om kanker te krijgen.

monsanto rijk zwaan

Getagd . Bladwijzer de permalink.

Geef een reactie